Hang Sơn Đoòng ở xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới. Hang này nằm trong quần thể hang động Phong Nha-Kẻ Bàng. Hang là một phần của hệ thống ngầm nối với hơn 150 động khác ở Việt Nam gần biên giới với Lào.Thời báo New York xếp hang Sơn Đoòng vào vị trí thứ 8 trong 52 địa danh trong danh sách Những nơi nên đến năm 2014.

Khám phá và đặt tên

Dãy núi đá vôi vùng biên giới Việt – Lào có nhiều hang động như động Phong Nha đã biết đến từ lâu nhưng hang Sơn Đoòng chỉ được khám phá vào năm 1991 khi Hồ Khanh – một người dân địa phương – tình cờ tìm ra khi lánh vào cửa hang để tránh mưa. Bẵng một thời gian đến năm 2006 khi đoàn thám hiểm Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh đến khu vực này thăm dò thì Hồ Khanh mới báo cho họ. Phải khó khăn lắm ông mới tìm lại được cửa hang vốn nằm sâu trong rừng già với địa hình khá hiểm trở, cách xa đường lớn và không thể phát hiện thấy trên Google Earth. Dưới sự hướng dẫn của ông, họ đã đi sâu vào hang, chụp ảnh, đo đạc và thu thập dữ kiện khoa học.

Vì Hồ Khanh được cho là người đầu tiên phát hiện ra hang động này nên đoàn thám hiểm đề nghị ông Khanh đặt tên cho hang. Ông Khanh đã lấy tên mình làm tên hang, gọi là hang Hồ Khanh. Đoàn thám hiểm ghi nhận tên do ông Khanh đặt nhưng mấy hôm sau họ xin phép ông Khanh để cho họ đặt lại tên cho hang là “Sơn Đoòng” và ông đã đồng ý. Theo ông Khanh tên gọi “Sơn Đoòng” được tạo ra bằng cách ghép địa danh “Đoòng” có sẵn từ trước với từ Hán Việt “sơn” (chữ Hán: 山, có nghĩa là núi). Gần cửa trước hang Sơn Đoòng và hang Én có một bản của người Vân Kiều tên là bản Đoòng. Bản Đoòng thuộc xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

Ngày 22 tháng 4 năm 2009, phái đoàn Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh do Howard Limbirt dẫn đầu đã công bố việc phát hiện hang và cho rằng quy mô của hang Sơn Đoòng quả thực là lớn nhất thế giới.

Vào tháng 1 năm 2010, các nhà thám hiểm đã trở lại Sơn Đoòng để tìm hiểu thêm về hệ thống hang động này.

Địa chất, địa hình và kích thước

Hang Sơn Đoòng được hình thành khoảng 2-5 triệu năm trước, khi nước sông chảy ngang qua vùng đá vôi đã bị vùi lấp dọc theo một đường đứt gãy. Dòng nước làm xói mòn và tạo ra một đường hầm khổng lồ trong lòng đất dưới dãy núi. Tại những nơi đá mềm, phần trần sụp xuống tạo thành những lỗ hổng, lâu ngày tạo thành những vòm hang khổng lồ.

Hang có chiều rộng 150 mét, cao hơn 200 mét, chiều dài lên tới gần 9 km . Ước tính dung tích của Hang Sơn Đoòng là 38 triệu rưỡi mét khối.

Với kích thước như thế, hang Sơn Đoòng đã vượt qua hang Deer ở Vườn quốc gia Gunung Mulu của Malaysia (với chiều cao 100 m, rộng 90 m, dài 2 km) để chiếm vị trí là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới.

Ngoài ra ở một số đoạn hang Sơn Đoòng còn có kích thước lớn tới 140 m x 140 m, trong đó có các cột nhũ đá cao tới 14 m. Một bức ảnh lộng lẫy do nhiếp ảnh gia Carsten Peter chụp vào tháng 5 năm 2010 ghi nhận đoạn hang có bề rộng khoảng 91,44 m, vòm hang cao gần 243,84 m – có thể chứa lọt một tòa nhà cao 40 tầng.

Trong hang các nhà nghiên cứu còn tìm thấy một dòng sông ngầm dài 2,5 km và có cả những cột nhũ đá cao tới 70 m. Hang có những quần thể san hô và di tích thú hóa thạch.

Hang có hai “giếng trời”, là hai nơi mà trần bị sụp, đưa nắng chiếu vào, tạo điều kiện cho cây cối phát triển như một khu rừng nhiệt đới trong hang động, một nơi trong đó được gọi là “vườn Edam”.

Hoạt động du lịch

Tour khám phá cho du khách đã được tổ chức vào đầu tháng 8 năm 2013, chi phí mỗi khách 3000 USD. Đoàn khách đầu tiên gồm 6 người từ Hoa Kỳ, Nga, Úc và Na Uy. Họ trải qua 7 ngày 6 đêm khám phá hang Sơn Đoòng. Đã có khoảng 100 khách đăng ký tour tiếp theo khi tour khám phá này được mở ra.

Không phải đợi đến khi Sơn Đoòng lên truyền hình Mỹ, mà mấy năm nay bất cứ dân phượt nào ở Việt Nam cũng mơ ước được một lần chui vô đó. Sau Good Morning America, bà con nháo nhào lên và các tour thám hiểm hang Sơn Đoòng của công ty Oxalis Adventure Tours luôn trong tình trạng kín chỗ!

Kinh nghiệm khám phá hang Sơn Đoòng

Đầu tiên phải xác định, Sơn Đoòng không là cuộc dạo chơi mà là chuyến thám hiểm cực kỳ khó khăn, phiêu lưu và mạo hiểm với những cảm giác mạnh, không dành cho các bánh bèo ưa du lịch resort nghỉ dưỡng hay spa dưỡng da. Những ai muốn chinh phục Sơn Đoòng cần tuân thủ chế độ tập luyện trước từ 3-6 tháng, như chạy bộ ít nhất 20 km đường bằng/ngày hay chạy lên xuống chục lần 15 tầng lầu/ngày và đăng ký leo núi mô hình như trong CLB Phan Đình Phùng, TP.HCM – leo lên đỉnh nhé và khi tập nhớ đeo lun ba-lô và chai nước chừng 7-8 kg; leo liên tục như vậy một tháng trước khi đi. Thà thừa sức khỏe còn hơn thiếu. Chia sẻ kinh nghiệm của mình, là trong những cuộc thám hiểm như vầy, ba lô 8 kg đi một hồi sẽ nặng như mang 80 kg. Hồi năm kia mình leo núi vô hang Tú Làn, mà nửa chừng chỉ ao ước đang nằm nhà coi tivi. À, còn phải tập sử dụng các trang bị bảo hộ và dây thừng, sẽ có lợi thế rất tốt vì trong hang dùng khá nhiều.

Nói vậy để hiểu hơn, tại sao nhiều người ưng mắc dây bắt cáp treo vô Sơn Đoòng!

Ngoài sức khỏe ra phải nói tới…tiền. Oxalis đang khai thác Sơn Đoòng với giá 69,8 triệu cho 4 ngày 3 đêm (thêm 2 đêm ở khách sạn), nghĩa là bạn sẽ có 5 ngày 4 đêm ở hang; bao ăn ở 2 ngày khách sạn đêm đầu Phong Nha và đêm cuối Đồng Hới, nhưng không bao vé máy bay, quần áo, vật tư.

Oxalis là công ty một thành viên với tên tiếng Việt là Chua Me Đất, được Quảng Bình giao 8 hang động trong hệ thống 20 hang động của tỉnh để thực hiện du lịch mạo hiểm, gồm hang Chuột, hang Hung Ton, hang Tú Làn, hang Ken, hang Kim, hang Sơng, hang Ươi, hang Bí Mật. Còn hang Sơn Đoòng được đưa vào khai thác theo hình thức du lịch khám phá mạo hiểm từ năm 2013.

Tour Sơn Đoòng được Quảng Bình cấp phép khai thác hàng năm hoặc vài năm. Hiện công ty khai thác được phép đón khách đến năm 2020. Theo đơn vị tổ chức, tour thám hiểm Sơn Đoòng trong thời gian tới còn rất nhiều chỗ trống.

Sơn Đoòng đón khách từ tháng 1 đến 8 nhưng tour được mở bán cả năm trên website. Du khách có thể đặt tour theo thời gian phù hợp với lịch nghỉ và chỗ còn trống. Do đó, có thể bạn đặt tour từ bây giờ nhưng đến giữa hoặc cuối năm sau mới đi tour. Với những trường hợp khách huỷ tour đột xuất, người mới có thể đặt tour và đi ngay mà không phải chờ đợi.

Nếu chưa tự tin và chưa…đủ tiền, hãy thử trải nghiệm những chuyến nhẹ đô và ngắn ngày hơn như hang Tú Làn, hang Én, hang Tối để có sự trải nghiệm trước khi sẵn sàng cho một cuộc chinh phục lớn – hang Sơn Đoòng.